Kierzkowscy herbu Krzywda
Kierzkowscy, znani również jako Kieszkowscy, to staropolski ród szlachecki, który wywodzi się z Kierzkowa w ziemi radomskiej. Historia rodu sięga przełomu XV i XVI wieku, kiedy to po raz pierwszy zostali oni odnotowani w źródłach. Ród ten zyskał znaczenie w polskiej historii, a jego członkowie zajmowali wiele istotnych stanowisk zarówno w administracji, jak i w armii. W artykule tym przyjrzymy się historii rodu Kierzkowskich, ich przedstawicielom oraz majątkom, które należały do tej niezwykłej rodziny.
Historia rodu
Ród Kierzkowskich jest odnotowany w literaturze szlacheckiej od XVI wieku. Bartosz Paprocki, w swoim dziele „Herby rycerstwa polskiego”, opisał Kierzkowskich jako dom starodawny i licznie rozrodzony. W miarę upływu czasu ród ten podzielił się na wiele linii rodzinnych, które rozprzestrzeniły się nie tylko w ziemi radomskiej, ale także na terenie Wielkopolski, Małopolski oraz Wileńszczyzny. Liczni potomkowie Kierzkowskich zamieszkują obecnie różne regiony Polski, a szczególnie można ich spotkać na Mazowszu oraz w Wielkopolsce.
Geneza i linie
Geneza rodu Kierzkowskich jest ściśle związana z miejscowością Kierzków, z której się wywodzą. Historia rodziny pokazuje, jak przez wieki ród rozrastał się i dzielił na mniejsze gałęzie. Wśród potomków Kierzkowskich znajdują się zarówno urzędnicy powiatowi, jak i żołnierze oraz dostojnicy kościelni. Ród ten odgrywał istotną rolę w życiu politycznym i społecznym Rzeczypospolitej.
Urzędnicy, żołnierze i elektorzy królewscy I Rzeczypospolitej
Członkowie rodu Kierzkowskich byli zaangażowani w wiele ważnych wydarzeń historycznych. W spisie rycerstwa walczącego w Odsieczy Wiedeńskiej z 1683 roku wymieniono trzech przedstawicieli tego rodu: Aleksandra Kierzkowskiego oraz Jana Franciszka i Mikołaja Kieszkowskich. W kolejnych latach rodzina aktywnie uczestniczyła w wyborach królewskich jako elektorzy. Jerzy Dunin-Borkowski oraz Mieczysław Dunin-Wąsowicz wymieniają Jana, Stefana i Wawrzyńca Kierzkowskich wśród elektorów Michała Korybuta-Wiśniowieckiego oraz Franciszka, Ludwika i Stanisława Kieszkowskich przy wyborze Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Działalność urzędnicza
W Herbarzu szlachty polskiej Seweryna Uruskiego oraz Herbarzu Polskim Adama Bonieckiego można znaleźć liczne wzmianki o przedstawicielach rodu pełniących różnorodne funkcje publiczne. Wszebor Kierzkowski był subdelegatem radomskim notowanym w 1662 roku, a Jan Kieszkowski komornikiem granicznym sandomierskim w 1704 roku. Swoje znaczenie ród potwierdził także poprzez takich przedstawicieli jak Kazimierz Kieszkowski – podczaszy bracławski notowany w 1725 roku oraz Jan Kieszkowski – burgrabia rawski z 1759 roku.
Dostojnicy kościelni
Rodzina Kierzkowskich miała również swoje osiągnięcia w sferze duchownej. Tomasz Kierzkowski był kanonikiem warszawskim oraz proboszczem kozłowskim notowanym w 1692 roku. Walenty Kierzkowski pełnił funkcję kanonika warszawskiego do 1702 roku, a Mikołaj Stanisław Kieszkowski był uznawany za jednego z najważniejszych dostojników kościelnych swoją działalnością jako opat klasztoru benedyktyńskiego.
Pałac Kierzkowskich
W Radomiu znajduje się Pałac Kierzkowskich, który został zbudowany przez Jana Nepomucena Kierzkowskiego – radomskiego przedsiębiorcę i potentata. Jest to przykład architektury związanej z historią rodu i świadectwo ich wpływów lokalnych.
Przedstawiciele rodu
Kierzkowscy mogą poszczycić się wieloma znaczącymi przedstawicielami, którzy zapisali się na kartach historii Polski. Marcin Kierzkowski był rycerzem gwardii przybocznej Aleksandra Jagiellończyka. Jakób z Kierzkowa był członkiem Zakonu Rycerskiego Świętego Grobu w Jerozolimie oraz studentem Akademii Krakowskiej już w 1535 roku. Inny Jakub Filip Kierzkowski brał udział w wojnach napoleońskich oraz powstaniu listopadowym jako oficer Wojska Polskiego i pamiętnikarz.
Współczesne postacie rodu
W XX wieku ród również dostarczył wielu interesujących postaci. Janusz Kieszkowski był oficerem Wojska Polskiego podczas drugiej wojny światowej i niestety został zamordowany w Katyniu. Roman Kierzkowski był harcmistrzem i nauczycielem oraz uczestnikiem obrony Warszawy w 1939 roku. Ewa Kierzkowska-Kalinowska to współczesna archeolog związana z Polską Akademią Nauk.
Majątki należące do rodu
Kierzkowscy posiadali wiele majątków na przestrzeni wieków, co potwierdza ich status społeczny oraz wpływy ekonomiczne. Do najważniejszych majątków należy wymienić Czarną, Hruszatyce, Łukę Małą, Kiedrzyn oraz Kroczów Większy. Te tereny świadczą o rozległych posiadłościach rodziny oraz o ich znaczeniu regionalnym.
Inne rody o tym nazwisku
Warto wspomnieć także o innych rodach noszących nazwisko Kierzkowski. Licznym rodem są także Kierzkowscy herbu Jastrzębiec wywodzący się z terenów Podlasia oraz notowani od XV wieku. Istnieją również wzmianki o kierzkowskich herbie Pobóg z Wielkopolski oraz herbie Sas notowanych
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).