Wstęp
Grodzisko w Poznachowicach Górnych to jedno z ciekawszych stanowisk archeologicznych w województwie małopolskim, znajdujące się w gminie Raciechowice. Usytuowane na szczycie góry Grodzisko, wznoszącej się na wysokość 618 m n.p.m., obiekt ten zachwyca zarówno swoją historią, jak i położeniem w malowniczym Beskidzie Wyspowym. Dzięki swojej naturalnej topografii oraz dobrze zachowanym elementom obronnym, grodzisko stanowi ważny punkt odniesienia dla badań nad osadnictwem w regionie. W artykule przyjrzymy się jego historii, budowie, badaniom archeologicznym oraz znaczeniu kulturowemu.
Historia grodziska
Początki grodziska sięgają czasów prehistorycznych, kiedy to mieszkańcy regionu zaczęli wykorzystać naturalne walory obronne tego miejsca. Szczyt Grodziska, wznoszący się około 300 metrów nad dolinami rzek Stradomka i Krzyworzeka, zapewniał doskonałą widoczność oraz łatwość obrony przed ewentualnymi atakami. Z historycznych źródeł wynika, że gród był znany już w XIII wieku; dokument z 1270 roku wspomina o obowiązkach ludności w zakresie naprawy grodziska „Castrum de Cyrich”. Oryginalny dokument z 1408 roku oraz falsyfikat z 1369 roku zawierają wzmianki o „sub monte castri desolati dicti Grodzisko”, co potwierdza istnienie osady na tym terenie.
Budowa grodziska
Grodzisko charakteryzuje się dwuczłonową budową, składającą się z grodziska właściwego oraz przylegającego podgrodzia. Gród właściwy usytuowany jest na samym szczycie góry i ma nieregularny, owalny kształt o wymiarach 128 × 80 metrów. Wysoki wał ziemny otaczający grodzisko ma średnio 2 metry wysokości i około 10 metrów szerokości u podstawy. W miejscach najbardziej narażonych na atak, wał osiąga nawet 5 metrów wysokości. Podgrodzie, z czworobocznym kształtem i wymiarami 122 × 55 metrów, zostało otoczone kamiennym wałem o kształcie klamry, który łączy się z wałem głównym grodziska.
Elementy obronne
Jednym z kluczowych elementów obronnych grodziska są dwa poprzeczne wały ziemne usytuowane od strony południowo-wschodniej, która była najłatwiej dostępna. Te dodatkowe umocnienia zwiększały bezpieczeństwo mieszkańców grodziska i były świadectwem zaawansowanej myśli inżynieryjnej tamtych czasów. Zastosowanie takich rozwiązań architektonicznych sugeruje również duże znaczenie tego miejsca jako punktu obronnego oraz handlowego.
Badania archeologiczne
Interesujące odkrycia związane z grodziskiem przyciągnęły uwagę archeologów już w XIX wieku. Jeden z pierwszych opisów obiektu ukazał się w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego” w 1881 roku. Grodzisko było badane wielokrotnie; ostatnie badania przeprowadzono w latach 1979–1980, kiedy to wykonano siedem wykopów sondażowych o łącznej powierzchni 131,7 m². W trakcie tych prac odkryto liczne artefakty, takie jak skorupy naczyń ceramicznych, fragmenty zwęglonych belek drewna oraz narzędzia krzemienne.
Datowanie znalezisk
Na podstawie znalezionych fragmentów ceramiki ustalono trzy okresy kulturowe zamieszkiwania grodziska: okres halsztacki i ewentualnie wczesnolateński (późna faza kult
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).